Βρίσκεστε εδώ:Αρχική>>Υγεία>>Διακοπή καπνίσματος
Διακοπή καπνίσματος
12.03.2018 | 09:57

Διακοπή καπνίσματος

Συντάκτης:  Fm100
Κατηγορία: Υγεία

Γράφει η Φανή Λούγκλου,
ΜΑ Κλινική Ψυχολόγος - Παιδοψυχολόγος

Οι περισσότεροι καπνιστές αντιλαμβάνονται πλέον ότι το κάπνισμα δεν έχειαρνητικές συνέπειεςμόνο στον τομέα της υγείας αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Η επιθυμία, λοιπόν για διακοπή σήμερα είναι πιο έντονη από ποτέ ανάμεσα στους καπνιστές.

Υπάρχουν δύο μέθοδοι διακοπής καπνίσματος – με ή χωρίς βοήθεια.

1. Διακοπή καπνίσματος χωρίς βοήθεια

Οι περισσότεροι καπνιστές προσπαθούν να σταματήσουν χωρίς να ζητήσουν βοήθεια από ειδικό, και σε μεγάλο βαθμό τα καταφέρνουν. Όσοι καπνίζουν πολύ, δυσκολεύονται περισσότερο, καθώς τα συμπτώματα απεξάρτησης είναι εντονότερα (έντονη επιθυμία για τσιγάρο, εκνευρισμός, αϋπνίες, εφίδρωση, κτλ.). Το χρονικό διάστημα που ήταν καπνιστές δε φαίνεται να παίζει τόσο σημαντικό ρόλο στην επιτυχία της διακοπής όσο το πόσο κάπνιζαν (Rose, Chassin, Presson, &Sherman, 1996).

Επίσης, οι περισσότεροι δεν τα καταφέρνουν με την πρώτη προσπάθεια, αλλά μετά από αρκετές προσπάθειες. Συγκεκριμένοι παράγοντες διαφοροποιούν αυτόν που πετυχαίνει να διακόψει το κάπνισμα, από αυτόν που αποτυγχάνει.

• Έχει αποφασίσει ότι είναι έτοιμος να σταματήσει.

• Νιώθει σίγουρος ότι θα τα καταφέρει.

• Καπνίζει λιγότερο από ένα πακέτο τη μέρα.

• Έχει λιγότερο γενικό άγχος.

• Νιώθει λιγότερη εξάρτηση από τη νικοτίνη και βιώνει λιγότερο έντονα συμπτώματα στέρησης.

• Έχει ισχυρά κίνητρα για να διακόψει το κάπνισμα. Αν και τα εξωτερικά κίνητρα είναι σημαντικά (π.χ. η υψηλή τιμή του πακέτου), ο καπνιστής έχει περισσότερες πιθανότητες να επιτύχει, αν υποκινείται από εσωτερικούς παράγοντες, όπως η αίσθηση αυτοελέγχου και η βελτίωση της υγείας.

• Επιθυμεί να προσπαθήσει ξανά, αν δεν επιτύχει. Πολλοί αποτυγχάνουν στις πρώτες προσπάθειες, αλλά μαθαίνουν από τα λάθη τους.

• Έχει μεγαλύτερη ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη από το περιβάλλον. Η στήριξη σχετίζεται με την πίστη των γύρω ότι ο καπνιστής μπορεί να τα καταφέρει και την ενθάρρυνση που του προσφέρουν. Σχετίζεται επίσης με την αποφυγή καταστάσεων που προκαλούν συναισθήματα τα οποία ο καπνιστής διαχειρίζεται καπνίζοντας (π.χ. άγχος, θυμός).

Πολλοί καπνιστές αποφασίζουν να διακόψουν το κάπνισμα μετά από ένα σημαντικό γεγονός. Αυτό μπορεί να είναι η επιβολή αντικαπνιστικών κανόνων στην εργασιακό χώρο, το άκουσμα ενός θανάτου ή ο ερχομός ενός παιδιού στην οικογένεια. Και αυτά αποτελούν παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία (Kleges, Haddock, Londo, &Talcot, 1999).

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν οι καπνιστές για να σταματήσουν το τσιγάρο χωρίς βοήθεια ποικίλουν.

• Άμεση, απότομη και ολοκληρωτική διακοπή.

• Σταδιακή μείωση των τσιγάρων.

• Χρήση αντικατάστατων, για παράδειγμα ηλεκτρονικό τσιγάρο, τσίχλες νικοτίνης, καραμέλες, κτλ.

• Χρήση γνωστικών στρατηγικών: λένε στον εαυτό τους ότι «δε χρειάζομαι τσιγάρο», «μπορώ να τα καταφέρω», ή υπενθυμίζουν τις αρνητικές συνέπειες στην υγεία.

• Χρήση υλικών επιβραβεύσεων.

• Συμμαχία με φίλο – καπνιστή. Ανάμεσα σε δύο καπνιστές γίνεται μια συμφωνία για ταυτόχρονη διακοπή και ο ένας στηρίζει τον άλλον.

• Συμπεριφορικές αλλαγές: είναι σημαντικό να αλλάξουν, ή ακόμα και να εξαλειφθούν, συμπεριφορές που οδηγούν τον καπνιστή στο να ανάψει τσιγάρο (π.χ. να φύγουν τα τασάκια από το σπίτι, να μειώσει τον καφέ, να πηγαίνει σε εστιατόρια ή καφετέριες με αυστηρούς αντικαπνιστικούς κανόνες, να απασχολεί τα χέρια του, κτλ.).

Η επιτυχία των μεθόδων εξαρτάται αποκλειστικά από τον καπνιστή. Σε κάθε προσπάθεια, μπορούν να δοκιμάσουν μια διαφορετική μέθοδο, μέχρι να βρεθεί η κατάλληλη.

2. Διακοπή καπνίσματος με βοήθεια

Οι καπνιστές που ζητούν τη βοήθεια του ειδικού είναι συνήθως πολύ εξαρτημένοι, σωματικά και ψυχολογικά, και είναι δύσκολο να τα καταφέρουν μόνοι τους. Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται και από το θεραπευτή και από τον καπνιστή. Παρ’ όλα αυτά, θα πρέπει να είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του καπνιστή και να λαμβάνει υπόψιν τόσο τα χαρακτηριστικά του ίδιου αλλά και του περιβάλλοντός του.

Η διακοπή του καπνίσματος είναι το ένα ζητούμενο. Η αποφυγή της υποτροπής είναι το άλλο. Η διατήρηση της διακοπής αποτελεί τη μεγαλύτερη δυσκολία. Η υποτροπή είναι πολύ πιθανή τις πρώτες εβδομάδες και τους πρώτους μήνες. Οι περισσότεροι ξεκινούν ξανά το κάπνισμα μέσα στον πρώτο χρόνο, ενώ οι περισσότερες υποτροπές συμβαίνουν τους τρεις πρώτους μήνες (Ockeneetal., 2000). Η υποτροπή εξαρτάται από τις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν για τη διακοπή, πόσο πολύ κάπνιζε το άτομο, τα ατομικά του χαρακτηριστικά και τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος. Τα συμπτώματα στέρησης συμβάλλουν στην άμεση υποτροπή, αλλά υποχωρούν μετά την πρώτη εβδομάδα (Piaseckietal., 1997).

Οι καπνιστές που προσπαθούν να διακόψουν χρειάζονται να ξέρουν ότι η επιθυμία και τα αρνητικά συναισθήματα θα μειωθούν σημαντικά σε λιγότερο από ένα μήνα. Άρα ποιοι παράγοντες οδηγούν στην υποτροπή;

Ένας σημαντικός παράγοντας είναι το άγχος. Τα άτομα με μεγάλα επίπεδα άγχους είναι πιο πιθανό να ξαναρχίσουν το κάπνισμα από εκείνα με χαμηλότερα επίπεδα. Επομένως είναι σημαντικό, όταν κάποιος προσπαθεί να διακόψει το κάπνισμα, παράλληλα να βρει και εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισης του άγχους, ώστε να μην καταφύγει ξανά σε παλιές συνήθειες.

Ένας άλλος παράγοντας είναι η κοινωνική υποστήριξη. Η θετική κοινωνική στήριξη, που προέρχεται από την οικογένεια, τους φίλους και τους συναδέρφους, αυξάνει κατά πολύ τις πιθανότητες να διατηρηθεί η διακοπή. Υπάρχουν όμως κοινωνικές καταστάσεις που εμποδίζουν το άτομο να απέχει από το κάπνισμα, όπως μια βραδινή έξοδος σε μπαρ. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο, η διακοπή να συνοδεύεται από γνωστικές και συμπεριφορικές αλλαγές που θα βοηθήσουν τον πρώην καπνιστή να απέχει. Δυστυχώς, σε πολλές περιπτώσεις το περιβάλλον δε βοηθά.

Άνθρωποι στον οικογενειακό ή κοινωνικό περίγυρο προσφέρουν τσιγάρο στον πρώην καπνιστή, συχνά λέγοντας «έλα, ένα δεν πειράζει» ή τον αποθαρρύνουν λέγοντας ή δείχνοντας ότι δεν πιστεύουν ότι θα τα καταφέρει.

Οι ατομικές απόψεις του καπνιστή παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της διακοπής. Η ψυχική ανθεκτικότητα, η αυτοπεποίθηση, η αίσθηση αυτό- ελέγχου και η εμπιστοσύνη στις ικανότητες καθορίζουν αν ο πρώην καπνιστής θα συνεχίσει να απέχει και αν η διακοπή θα είναι μόνιμη.

Ένας άλλος λόγος που πρώην καπνιστές ξαναρχίζουν το κάπνισμα είναι ότι παίρνουν βάρος. Αυτό μπορεί να συμβεί σε κάποιους, αλλά όχι σε όλους, για δύο λόγους. Πρώτον, κατά τη διακοπή, το άτομο αυξάνει την πρόσληψη θερμίδων λαμβάνοντας κυρίως λίπη και υδατάνθρακες (προσφέρουν απόλαυση). Δεύτερον, προσωρινά τουλάχιστον, μειώνεται ο μεταβολισμός. Για να αποφευχθεί αυτό, θα πρέπει να γίνουν αλλαγές στη διατροφή και ο καπνιστής να αυξήσει τη σωματική άσκηση.

Η διακοπή του καπνίσματος λοιπόν, είναι μια σύνθετη διαδικασία. Όποια μέθοδος κι αν επιλεχθεί, για να στεφθεί με επιτυχία και να έχει διάρκεια, θα πρέπει ο καπνιστής να είναι ενημερωμένος για τις γνωστικές και συμπεριφορικές αλλαγές που πρέπει να τη συνοδεύουν, να είναι διατεθειμένος να κάνει αυτές τις αλλαγές και να υπάρχει ένα υποστηρικτικό περιβάλλον. Το να πετάξει απλώς το πακέτο δεν είναι αρκετό. Την επόμενη μέρα, την επόμενη εβδομάδα, θα πάει να αγοράσει καινούριο.

 

Μοιραστείτε το

 

gunaika banner new

youtube channel

Πώς χαρακτηρίζετε τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα των Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται στην Τουρκία;

Θετικούς(8.5%)
Αρνητικούς(80.9%)
Δεν ξέρω / Δεν απαντώ(10.6%)
Συνολικές ψήφοι: 47
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει ενεργό: Απριλίου 27, 2018