Βρίσκεστε εδώ:Αρχική>>Υγεία>>Η διαφορά ανάμεσα στη βοήθεια και την εξυπηρέτηση. H σημασία της στην ανατροφή ανεξάρτητων παιδιών!
Η διαφορά ανάμεσα στη βοήθεια και την εξυπηρέτηση. H σημασία της στην ανατροφή ανεξάρτητων παιδιών!
26.11.2018 | 09:26

Η διαφορά ανάμεσα στη βοήθεια και την εξυπηρέτηση. H σημασία της στην ανατροφή ανεξάρτητων παιδιών!

Συντάκτης:  Fm100
Κατηγορία: Υγεία

Γράφει η Φανή Λούγκλου,
ΜΑ Κλινική Ψυχολόγος – Παιδοψυχολόγος

Η προσφορά βοήθειας πάντα θεωρείται ευγενής πράξη και τις περισσότερες φορές είναι καλοδεχούμενη. Δεν πρέπει όμως να την συγχέουμε με την εξυπηρέτηση. Αυτές οι δύο έννοιες έχουν τελείως διαφορετικό νόημα και ιδιαίτερα κατά την ανατροφή των παιδιών. Υπάρχει μια πολύ λεπτή γραμμή που χωρίζει το «βοηθώ» από το «εξυπηρετώ» και η διατήρηση της ισορροπίας ανάμεσα στα δύο είναι ιδιαίτερα δύσκολη.

Βοηθώ και εξυπηρετώ είναι δύο πολύ διαφορετικές έννοιες που εκφράζονται μέσα από διαφορετικές συμπεριφορές και φυσικά οδηγούν σε διαφορετικά αποτελέσματα. Όταν βοηθάμε κάποιον, δεσμευόμαστε να είμαστε δίπλα του μέχρι να φτάσει το στόχο του, επιτρέποντας στον ίδιο να κάνει ό,τι χρειάζεται. Υποστηρίζουμε τις προσπάθειές του και τον καθοδηγούμε, όπου χρειάζεται. Αυτή η προσέγγιση ενδυναμώνει το άτομο καθώς πηγάζει από την αντίληψη ότι έχει τη δύναμη και τις ικανότητες να πετύχει αυτό που θέλει.

Ας φανταστούμε λοιπόν μια γραμμή. Όταν βοηθάμε κάποιον, εμείς στεκόμαστε πάνω σε αυτή τη γραμμή, στον τερματισμό, όχι έξω από αυτή. Αυτό επιτρέπει στον άλλον να έρθει να μας συναντήσει, αν το επιθυμεί και το επιλέξει. Έτσι δίνεται η ευκαιρία και στους δύο να δουλέψουμε μαζί, παίρνοντας ο καθένας την ευθύνη για το κομμάτι που του αναλογεί.

Όταν όμως εξυπηρετούμε κάποιον, αναλαμβάνουμε να κάνουμε και πράγματα που κανονικά θα έπρεπε να κάνει εκείνος. Φεύγουμε από τη γραμμή και μπαίνουμε στο δικό του χώρο. Αυτό συμβαίνει, όταν αντιλαμβανόμαστε το άτομο ως θύμα των συνθηκών και των καταστάσεων και κρίνουμε ότι δεν μπορεί να ανταπεξέλθει μόνος του. Άρα, στην ουσία κάνουμε τη δική του δουλειά, για να φτάσει στη γραμμή.

Το πρόβλημα με την εξυπηρέτηση είναι ότι, ακόμα κι αν τα καταφέρει, το αποτέλεσμα προκύπτει από τις δικές μας προσπάθειες και ενέργειες, όχι από τις δικές του. Σε πολλές περιπτώσεις, ένα άτομο ξεκινά να κάνει αλλαγές στη ζωή του όταν παρακινείται από κάποιον άλλον. Όταν όμως αυτή η παρακίνηση σταματήσει, συνήθως σταματά η προσπάθεια και δε διατηρούνται οι αλλαγές.

Πολύ συχνά, οι γονείς ορμώμενοι από την αγάπη τους για το παιδί αλλά και από το πώς θέλουν να φαίνονται οι ίδιοι ως γονείς, συγχέουν τη βοήθεια με την εξυπηρέτηση. Ένα παιδί που του λέμε τι να γράψει στην έκθεση, αντί να το καθοδηγήσουμε να αναπτύξει τις δικές του ιδέες, το εξυπηρετούμε, δεν το βοηθάμε. Το παιδί μάλλον θα πάει με μια καλογραμμένη έκθεση στο σχολείο, αλλά δεν θα έχει μάθει τη δεξιότητα της γραπτής έκφρασης και επιπλέον, αρχίζει να πιστεύει ότι θα υπάρχουν πάντα άνθρωποι γύρω του (όχι μόνο οι γονείς του) που θα το εξυπηρετούν. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα έχει να γράψει έκθεση, θα απαιτήσει να του πει η μαμά ή ο μπαμπάς τι να γράψει. Κι αν χρειάζεται να γράψει έκθεση στο σχολείο, απλώς δε θα ξέρει πώς να το κάνει.

Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι τα παιδιά δεν πρέπει να ταλαιπωρούνται. Φοβούνται να μην κουραστεί το παιδί, να μη στεναχωρηθεί, να μην πάρει κακό βαθμό ή να μην είναι άψογο στην εμφάνισή του. Η εξυπηρέτηση όμως δημιουργεί παιδιά απαιτητικά, άβουλα, και μηδενισμένα. Συχνά μπερδεύουν τις υποχρεώσεις τους με τις υποχρεώσεις του παιδιού (π.χ. «έχουμε αγγλικά αύριο και πρέπει να διαβάσουμε»). Είναι υποχρέωση του παιδιού να φτιάξει την τσάντα του. Ο γονιός θα βοηθήσει δείχνοντας πώς μπορεί να οργανώσει την τσάντα του βάσει του προγράμματος και πιθανώς υπενθυμίζοντας ότι πρέπει να φτιαχτεί η τσάντα. Αν το παιδί δεν το κάνει ή δεν το κάνει σωστά, θα πρέπει να υποστεί τις συνέπειες (να του λείπουν βιβλία, να έχει ξεχάσει εργασίες, να μην έχει την κασετίνα του, κτλ.). Αν φτιάξει ο γονιός την τσάντα, το παιδί βολεύεται και δε μαθαίνει να αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις του, να οργανώνεται και να είναι υπεύθυνο.

Αντίστοιχα, είναι δουλειά του παιδιού να βάζει τα ρούχα του στα άπλυτα, να οργανώνει τη μελέτη του, να βοηθά στο σπίτι, να είναι συνεπές με την ώρα, να μαζεύει τα παιχνίδια του, να ντύνεται, κτλ., λαμβάνοντας υπόψιν βέβαια και την ηλικία του παιδιού. Οι γονείς βοηθούν διδάσκοντας τις δεξιότητες, βάζοντας τους κανόνες και δίνοντας το παράδειγμα, αλλά δε δρουν για λογαριασμό του παιδιού. Είναι υποστηρικτικοί, δεν είναι εξυπηρετικοί.

Ένα παιδί που έχει υποστηρικτικούς γονείς, νιώθει χρήσιμο, έχει καλή αυτοπεποίθηση, δείχνει επιμονή και θέληση και έχει πιο ήπιες αντιδράσεις όταν δυσκολεύεται. Ως ενήλικας, πιθανώς θα είναι ανεξάρτητος, θα έχει υγιείς σχέσεις με τους γονείς του, θα νιώθει ασφαλής και θα έχει θετικές και ισότιμες κοινωνικές σχέσεις.

Ένα παιδί που το εξυπηρετούν συνεχώς, χωρίς να το έχει ανάγκη (π.χ. δεν πάσχει από κάποια ασθένεια), έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, δεν νιώθει ιδιαίτερα χρήσιμο, είναι ανασφαλές, έχει έντονες αντιδράσεις όταν δυσκολεύεται, εγκαταλείπει εύκολα και γρήγορα και εκφράζει άγχος αποχωρισμού. Είναι πολύ πιθανό να γίνει ένας εξαρτημένος ενήλικας με χαμηλή αυτοπεποίθηση, άγχος αποχωρισμού και ανικανότητα αποδοχής των αλλαγών στη ζωή του, δυσκολία στη διαχείριση της καθημερινότητας και με δυσλειτουργικές σχέσεις.

Παράλληλα, η εξυπηρέτηση δυσκολεύει και τους γονείς. Καθώς το παιδί μεγαλώνει και οι απαιτήσεις αυξάνονται, οι γονείς δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε όλα, κουράζονται, και έρχονται σε σύγκρουση με το παιδί. Θυμώνουν με την ανικανότητα του παιδιού και την άρνησή του να λειτουργήσει μόνο του, αλλά η αλήθεια είναι ότι το παιδί δεν έχει μάθει να λειτουργεί μόνο του! Επίσης, αν το παιδί κάποια στιγμή φύγει από το σπίτι για σπουδές ή για δουλειά, και οι γονείς, όπως το παιδί, βιώνουν έντονα συναισθήματα εγκατάλειψης. Ξαφνικά δεν έχουν ποιον να εξυπηρετήσουν, έχει αδειάσει η ζωή τους.  

Η καλλιέργεια της ανεξαρτησίας ξεκινά από πολύ νωρίς και από πράγματα που φαινομενικά είναι ασήμαντα, όπως να μαζέψει τα παιχνίδια του ή να βάλει το κολατσιό για το νηπιαγωγείο στην τσάντα. Με τη σωστή όμως βοήθεια και καθοδήγηση, έστω κι αυτές οι μικροδουλειές δημιουργούν την αίσθηση της χρησιμότητας και οδηγούν τελικά στην ανεξαρτησία.

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα του τι μπορεί να κάνει ένα παιδί, ανάλογα με την ηλικία του:

2-3 ετών

4-5 ετών

ü  να φτιάξει το κρεβάτι του

ü  να στρώσει/μαζέψει το τραπέζι

ü  να μαζέψει παιχνίδια και βιβλία

ü  να γεμίσει/αδειάσει το πλυντήριο ρούχων

ü  να βάλει τα βρώμικα ρούχα στο καλάθι

ü  να τακτοποιήσει το δωμάτιο του

ü  να βοηθήσει να καθαριστούν μικροζημιές

ü  να ξεσκονίσει (βάζοντας καλτσούλες στα χέρια)

ü  να μοιράσει σιδερωμένα ρούχα στα δωμάτια

ü  να βοηθήσει στην ετοιμασία της τσάντας για το νηπιαγωγείο

ü  να οργανώσει το χώρο που ζωγραφίζει ή κάνει χειροτεχνίες

ü  να φτιάξει ένα σάντουιτς

ü  να πλύνει τα δόντια του

                      6-8 ετών

                                9-11

ü  να γεμίσει/αδειάσει το πλυντήριο πιάτων

ü  να καθαρίσει την τουαλέτα

ü  να καθαρίσει πάγκους και νιπτήρες

ü  να βγάλει τα σκουπίδια έξω

ü  να βοηθήσει να φτιάξει το κολατσιό για το σχολείο

ü  να φτιάξει την τσάντα για το σχολείο

ü  να αρχίσει να μελετά μόνο του

ü  να αρχίσει να οργανώνει το πρόγραμμά του

ü  να χωρίσει τα λευκά από τα χρωματιστά ρούχα

ü  να ποτίσει τα λουλούδια

ü  να μαζέψει τα σκουπίδια

ü  να κάνει μόνο του μπάνιο (χωρίς λούσιμο

ü  να σφουγγαρίσει

ü  να βγάλει το σκύλο βόλτα

ü  να κάνει ψώνια

ü  να οργανώνει τη μελέτη του και του χρόνο του

ü  να μελετά μόνο του

ü  να πηγαίνει στο σχολείο μόνο του, με τα πόδια ή με το σχολικό

ü  να λουστεί

 

Η σημαντικότερη βοήθεια που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά είναι να τους διδάξουμε δεξιότητες που τους χρησιμεύουν στην καθημερινότητά τους και να αποτελούμε παράδειγμα για αυτά. Η βοήθειά μας θα πρέπει να στοχεύει στη βελτίωση και την εξέλιξη των παιδιών. Η εξυπηρέτηση κρατά τα παιδιά στάσιμα. Λύνει προσωρινά το πρόβλημα, αλλά διαιωνίζει μια προβληματική κατάσταση.

Μοιραστείτε το

 

gunaika banner new

youtube channel

Πώς χαρακτηρίζετε τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα των Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται στην Τουρκία;

Θετικούς(8.5%)
Αρνητικούς(80.9%)
Δεν ξέρω / Δεν απαντώ(10.6%)
Συνολικές ψήφοι: 47
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει ενεργό: Απριλίου 27, 2018