Βρίσκεστε εδώ:Αρχική>>Υγεία>>Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές: Ζητήματα που δυσκολεύουν τις κοινωνικές συναναστροφές
Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές: Ζητήματα που δυσκολεύουν τις κοινωνικές συναναστροφές
08.04.2019 | 12:30

Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές: Ζητήματα που δυσκολεύουν τις κοινωνικές συναναστροφές

Συντάκτης:  Fm100
Κατηγορία: Υγεία

Γράφει η Φανή Λούγκλου,
ΜΑ Κλινική Ψυχολόγος – Παιδοψυχολόγος

Οι κοινωνικές συναναστροφές υπάρχουν παντού στη ζωή μας. Οι δεξιότητες που απαιτούνται γι αυτές τις διαδράσεις είναι μαθημένες αντιδράσεις που επιτρέπουν στους ανθρώπους να συναναστρέφονται ο ένας τον άλλον θετικά (Elliot, Racine, &Busse, 1995). Οι περισσότεροι μαθαίνουμε αυτές τις δεξιότητες κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής μας.

Αμέσως μετά τη γέννηση, το βρέφος δέχεται και αναλύει τις αντιδράσεις των άλλων στις δικές του ενέργειες. Πριν κλείσει τα δύο έτη, ακόμα κι αν ο λόγος τους δεν είναι κατανοητός, κοιτά τους άλλους και μιμείται τις κοινωνικές συναλλαγές. Σύντομα μαθαίνει να εκφράζουν επιθυμίες, να σχολιάζει, να περιμένει, να μοιράζεται και να αναμένει τη σειρά του. Οι περισσότερες ικανότητες μαθαίνονται στο φυσικό περιβάλλον του παιδιού, παρατηρώντας άλλους, μιμούμενο και πειραματιζόμενο και αντιδρώντας στις πληροφορίες που παίρνουν από τους άλλους.

Παρ’ όλα αυτά, οι κοινωνικές συναναστροφές είναι περίπλοκες και απαιτείται εξάσκηση και δουλειά για να διατηρηθούν οι θετικές κοινωνικές σχέσεις. Στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης τα παιδιά ίσως δυσκολευτούν καθώς μαθαίνουν κατάλληλες κοινωνικές συμπεριφορές. Ακόμα και ως ενήλικες, συχνά παρερμηνεύουμε τις προθέσεις, την επικοινωνία και τις πράξεις των άλλων.

Όταν οι αντιδράσεις των άλλων γίνονται κατανοητές σε εμάς, έχουμε κερδίσει γνώση και εμπειρία στις σχέσεις μας με τους άλλους. Επιπλέον, μας δίνονται πληροφορίες για το παρελθόν και την τωρινή κατάσταση του ατόμου.
Ακόμα και κάτω από τις πιο καλές συνθήκες, μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να διατηρήσουμε θετικές σχέσεις και να πάρουμε ευχαρίστηση από αυτές. Τα παιδιά με Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (ΔΑΔ) έχουν χαρακτηριστικά που δημιουργούν επιπλέον προκλήσεις στις σχέσεις τους και είναι δύσκολο να δημιουργήσουν φιλίες.

Οι ΔΑΔ είναι περίπλοκες καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς. Τα παιδιά με ΔΑΔ παρουσιάζουν έκπτωση στην επικοινωνία και τις κοινωνικές δεξιότητες και συναναστροφές. Επιπροσθέτως, έχουν περιοριστικές, επαναλαμβανόμενες και στερεοτυπικές συμπεριφορέςπεριορισμένα ενδιαφέρονται και δραστηριότητες.

Τα χαρακτηριστικά των ΔΑΔ που δυσκολεύουν τις κοινωνικές συμπεριφορές(Ashcroft, 2013):

1. Τα παιδιά με ΔΑΔ συχνά έχουν δυσκολία στον επικοινωνιακό λόγο (στη μεταφορά και την κατανόηση πληροφοριών). Η ανταλλαγή πληροφοριών είναι σημαντική στην κοινωνική διάδραση και πολλά παιδιά με ΔΑΔ δυσκολεύονται και στην έκφραση και την αποδοχή. Ίσως έχουν καθυστερημένο (ή τελείως απών) λόγο, που επηρεάζει τη μεταφορά λεκτικών μηνυμάτων. Επίσης, συχνά δυσκολεύονται να κατανοήσουν τι έχει ειπωθεί από τους άλλους. Αυτό ισχύει κυρίως για αφηρημένες έννοιες, αλλά μπορεί να δυσκολεύονται ακόμα και να ακολουθήσουν απλές οδηγίες.

Η χρήση και η κατανόηση της γλώσσας είναι απαραίτητη στην ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων, καθώς διευκολύνει πολύ τη διδασκαλία τους. Χωρίς τη χρήση της γλώσσας, τα παιδιά μπορούν μεν να διδαχθούν κάποιες κοινωνικές δεξιότητες (κυρίως μαθαίνοντας ρουτίνες μέσα από την εξάσκηση), αλλά η ικανότητα της γλωσσικής επικοινωνίας συνεισφέρει σημαντικά στην επίδειξη κατάλληλης κοινωνικής συμπεριφοράς. Πολλά παιδιά με ΔΑΔ δυσκολεύονται να επεξεργαστούν πληροφορίες που τους παρέχονται λεκτικά.

Αυτό συμβαίνει γιατί είτε δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν αυτό που λέγεται από τους θορύβους ή άλλες περισπάσεις του περιβάλλοντος, είτε γιατί ακούν τις λέξεις αλλά δε τις θυμούνται αρκετά, ώστε να δράσουν κατάλληλα. Για παράδειγμα, ένα παιδί με ΔΑΔ που παίζει με πέτρες και μετά αρχίζει να τις πετά, δεν είναι βέβαιο ότι ακούει την εντολή «δεν πετάμε πέτρες». Είναι πιθανό να ακούσει μόνο, ή να θυμάται μόνο, «πετάμε πέτρες», οπότε η συμπεριφορά συνεχίζεται.

2. Δυσκολεύονται να κατανοήσουν την οπτική γωνία των άλλων κι παρουσιάζουν απόκλιση στην ερμηνεία των συναισθημάτων των άλλων και των κοινωνικών ερεθισμάτων. Δεν καταφέρνουν να «διαβάσουν» τους άλλους και μπορούν να συνεχίσουν μια συμπεριφορά, ακόμα κι αν είναι ενοχλητική. Ακόμα όμως κι αν καταφέρουν να αντιληφθούν την αντίδραση των άλλων, δυσκολεύονται να προσαρμόσουν ή να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.

Επιπλέον, αρκετά παιδιά με ΔΑΔ δε βρίσκουν καμία ευχαρίστηση στις κοινωνικές συναναστροφές. Δεν καταλαβαίνουν την αξία του χαμόγελου, του νεύματος ή της επιβράβευσης. Μπορεί μάλιστα να θεωρούν αυτές τις συμπεριφορές ενοχλητικές ή παράξενες. Ακόμα, δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να ονομάσουν συναισθήματα, δικά τους και των άλλων. Δεν καταφέρνουν να δουν στις συμπεριφορές των άλλων στοιχεία που δίνουν πληροφορίες για τη συναισθηματική τους κατάσταση. Για παράδειγμα, ένα παιδί όταν δει δάκρυα ξέρει ότι το άτομο είναι πιθανώς λυπημένο. Ένα παιδί με ΔΑΔ δε θα κάνει αυτή τη σύνδεση. Μη κατανοώντας την οπτική γωνία των άλλων, θεωρούν ότι, επειδή εκείνα ξέρουν κάτι, το ξέρουν όλοι ή επειδή μπορούν εκείνα να δουν κάτι, το βλέπουν όλοι.

Επίσης, είναι τόσο επικεντρωμένα στα δικά τους ενδιαφέροντα, τις δικές τους ανάγκες και τις δικές του επιθυμίες που δεν παρατηρούν και δεν αντιλαμβάνονται τις επιθυμίες των άλλων. Τέλος, κάποια παιδιά με ΔΑΔ επιθυμούν τις κοινωνικές σχέσεις, αλλά δεν ξέρουν ούτε πώς να τις ξεκινήσουν ούτε πώς να τις διατηρήσουν. Μπορεί η συμπεριφορά τους να είναι τόσο έντονη ή ενοχλητική που απωθεί τους άλλους, αλλά δεν το καταλαβαίνουν (π.χ. να τρέξουν να αγκαλιάσουν πολύ σφιχτά ένα άγνωστο παιδί στην παιδική χαρά)

3. Έχουν συγκεκριμένη ρουτίνα και παρουσιάζουν άγχος όταν υπάρχουν αλλαγές σε αυτή και στο περιβάλλον τους. Η αυστηρή προσκόλληση σε μια ρουτίνα είναι ιδιαίτερα δύσκολη σε μια εποχή που κινείται πολύ γρήγορα. Κάποια παιδιά με ΔΑΔ αντιδρούν στις αλλαγές της ρουτίνας τους με επαναλαμβανόμενες κινήσεις (π.χ. χτυπώντας τα χέρια τους ή χοροπηδώντας). Αν και αυτές οι στεροτυπικές κινήσεις καμιά φορά συμβαίνουν γιατί προσφέρουν αισθητηριακή εκτόνωση, σε άλλες στιγμές συμβαίνουν λόγω θυμού ή άγχους, που προκύπτει από τις αλλαγές στο περιβάλλον. Άλλα παιδιά στο φάσμα αρνούνται τις αλλαγές μέσα από κραυγές και έντονες διαμαρτυρίες. Όταν ένα παιδί αντιδρά έτσι, η κοινωνική του συναναστροφή δυσκολεύει και το παιδί νιώθει άβολα.

4. Συχνά εστιάζουν σε συγκεκριμένες, πολλές φορές άσχετες, λεπτομέρειες σε βαθμό που οδηγεί σε γενίκευση ή υποβάθμιση - ή ακόμα και σε παντελή έλλειψη κατανόησης – μιας κατάστασης ή ενός γεγονότος.

5. Μπορεί να είναι υπερευαίσθητα, άρα έχουν μη αναμενόμενες αντιδράσεις σε αισθητηριακά ερεθίσματα (όραση, ακοή, αφή, όσφρηση, γεύση), καθώς και κιναισθητικά. Το να τα πηγαίνει κάποιος καλά με τους άλλους περιλαμβάνει ομαδικές εξόδους και βόλτες. Όταν το άτομο είναι ευαίσθητο στις αλλαγές του περιβάλλοντος και δεν τις αντέχει αισθητηριακά, οι μεγάλοι χώροι και ο πολύς κόσμος, μειώνουν τις ευκαιρίες του να χαρεί τις κοινωνικές συναναστροφές.

6. Έχουν μονόπλευρη σκέψη, επομένως ερμηνεύουν κυριολεκτικά λεγόμενα και καταστάσεις. Η κυριολεκτική ερμηνεία δυσκολεύει την αληθινή κατανόηση της επικοινωνίας. Τα περισσότερα παιδιά με ΔΑΔ δυσκολεύονται με φράσεις αργκό, παρομοιώσεις και μεταφορές. Καθώς δεν κατανοούν το αληθινό μήνυμα, όταν ακούν ότι βρέχει καρεκλοπόδαρα, πιστεύουν ότι βρέχει ακριβώς αυτό, πόδια από καρέκλες. Έτσι παρερμηνεύουν μηνύματα κα θυμώνουν.

7. Δυσκολεύονται να πάρουν πρωτοβουλία, να μεταβούν από δραστηριότητα σε δραστηριότητα, να οργανώσουν περίπλοκες δραστηριότητες και γενικότερα να οργανώσουν τη συμπεριφορά. Η έλλειψη πρωτοβουλίας δε επιτρέπει στα παιδιά με ΔΑΔ να πλησιάσουν άλλα παιδιά, να ξεκινήσουν μια φιλία ή να ξεκινήσουν μια επικοινωνία.

Κάθε παιδί με ΔΑΔ έχει έναν συνδυασμό αυτών των χαρακτηριστικών που το κάνει μοναδικό. Η σωστή διδασκαλία των κοινωνικών δεξιοτήτων απαιτεί επιμονή και υπομονή και περιλαμβάνει τη συνεργασία της οικογένειας με έναν, ή και παραπάνω, ειδικό. Χρειάζεται επίσης, πολύ καλή αξιολόγηση για να οριστούν ακριβώς οι δυσκολίες του παιδιού και να καταρτιστεί κατάλληλο, προσωπικό, πρόγραμμα αντιμετώπισης.

 

Μοιραστείτε το

gunaika banner new

youtube channel

Πώς χαρακτηρίζετε τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα των Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται στην Τουρκία;

Θετικούς(8.5%)
Αρνητικούς(80.9%)
Δεν ξέρω / Δεν απαντώ(10.6%)
Συνολικές ψήφοι: 47
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει ενεργό: Απριλίου 27, 2018