Βρίσκεστε εδώ:Αρχική>>Υγεία>>Μνήμη: Γιατί Ξεχνάμε;
Μνήμη: Γιατί Ξεχνάμε;
20.05.2019 | 10:03

Μνήμη: Γιατί Ξεχνάμε;

Συντάκτης:  Fm100
Κατηγορία: Υγεία

Γράφει η Φανή Λούγκλου,
ΜΑ Κλινική Ψυχολόγος – Παιδοψυχολόγος

Έχει ειπωθεί ότι για το μόνο πράγμα για το οποίο μπορούμε να είμαστε σίγουροι στη ζωή είναι οι φόροι και ο θάνατος (Franklin, 1789). Υπάρχει όμως ακόμα μια βεβαιότητα – το πόσο εκνευριστικό είναι να προσπαθούμε να θυμηθούμε κάτι και να μην μπορούμε. Πόσες φορές πάμε για ψώνια και ξεχνάμε να αγοράσουμε τα μισά πράγματα; Ή θέλουμε να δώσουμε τον αριθμό του κινητού μας και δίνουμε τον αριθμό κάποιου άλλου (πολλές φορές έχω δώσει το κινητό της μαμά μου); Ξεχνάμε γιατί μας συμβαίνει κάτι ανησυχητικό ή μήπως όχι;

Η μνήμη αποτελεί την«αποθήκη» του εγκεφάλου, την δεξαμενή όλων όσων έχουμε μάθει. Για τον Ρωμαίο πολιτικό Κικέρωνα η μνήμη ήταν «το θησαυροφυλάκιο όλων των πραγμάτων». Για τους ψυχολόγους, η μνήμη αποτελεί ένδειξη συνεχούς μάθησης. Είναι η ικανότητά μας να αποθηκεύουμε και να ανακαλούμε πληροφορίες.

Αν και ακούγεται παράδοξο, όσο σημαντικό είναι να θυμόμαστε, άλλο τόσο σημαντικό είναι και να ξεχνάμε! Ναι, μην σας φαίνεται παράξενο! Συνήθως, όταν ξεχνάμε, αγχωνόμαστε, ανησυχούμε ότι κάτι μας συμβαίνει. Όμως είναι απαραίτητο να ξεχνάμε!! Ο ψυχολόγος WilliamJamesείχε πει, «αν θυμόμασταν τα πάντα, θα είχαμε τα ίδια προβλήματα σα να μη θυμόμαστε τίποτα» (James, 1890).

Οι αναμνήσεις μας δεν αποθηκεύονται μόνιμα. Ίσως οι πιο δυνατές αποδείξεις (και οι λιγότερο αμφιλεγόμενες) για τη μη μονιμότητα των αναμνήσεων είναι οι οργανικές διαταραχές. Κάποιες ασθένειες, εγκεφαλικά τραύματα, τοξικοί παράγοντες (όπως το αλκοόλ) οδηγούν σε καταστροφή των νευρικών κυττάρων ή μεταβάλλουν την ισορροπία των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο. Αυτοί οι παράγοντες μπορούν σίγουρα να οδηγήσουν στην απώλεια συγκεκριμένων αναμνήσεων.

Ακόμα όμως κι αν ο εγκέφαλος είναι υγιής, πάλι υπάρχει απώλεια μνήμης. Αυτή η απώλεια μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε στάδιο του συστήματος της μνήμης. Μπορεί να υπάρχει αποτυχία στην καταγραφή της πληροφορίας, την αποθήκευση ή την ανάκληση (από την έλλειψη ερεθισμάτων ανάκλησης ή από την παρεμβολή άλλων πληροφοριών).

Γιατί λοιπόν ξεχνάμε; Πρώτα απ’ όλα, διότι δεν καταγράφουμε στη μνήμη μας τα πάντα, κάτι που είναι έτσι κι αλλιώς αδύνατο. Δεν μπορούμε να προσέξουμε κάθε λεπτομέρεια στη ζωή μας. Αν πρέπει να προσπαθήσω να απομνημονεύσω ένα κείμενο, δε θα δώσω σημασία όταν μου πουν ότι πρέπει να πάρουμε γάλα. Το γάλα εκείνη τη στιγμή είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια που δεν καταγράφεται και δεν περνά ποτέ στη μνήμη. Στη μνήμη περνούν αυτόματα πληροφορίες ζωτικής σημασίας. Όλες οι άλλες χρειάζονται προσπάθεια, προσοχή και συγκέντρωση (Richardson, 1993).

Δεν είναι δυνατόν επομένως να συγκεντρωθούμε στα πάντα την ίδια χρονική στιγμή. Κατά την καταγραφή, είναι αδύνατο, ακόμα κι αν καταβάλουμε προσπάθεια να συγκρατήσουμε τα πάντα που συμβαίνουν γύρω μας. Κάποια πράγματα αξιολογούνται ως ασήμαντα και δε δίνουμε προσοχή, ακριβώς για να εστιάσουμε το μυαλό μας σε κάτι περισσότερο σημαντικό ή χρήσιμο.Για παράδειγμα όλοι ξέρουμε το κέρμα του ενός λεπτού. Το αναγνωρίζουμε από το χρώμα και το μέγεθος (σημαντικές πληροφορίες). Θυμόμαστε τι απεικονίζουν οι δύο πλευρές τουόμως; Μάλλον, όχι γιατί αυτή η πληροφορία δε μας χρησιμεύει σε κάτι. Επιπλέον, πόσο κόπο και χώρο χρειαζόμαστε για να απομνημονεύσουμε όλα τα κέρματα του ενός λεπτού που κυκλοφορούν στις χώρες του ευρώ;

Ένας ακόμη λόγος που ξεχνάμε είναι διότι κάνουμε ορισμένες δραστηριότητες μηχανικά ή έχοντας στραμμένη άλλου την προσοχή μας. Μπορεί να αφήσουμε κάπου τα κλειδιά μας χωρίς να δώσουμε σημασία ή να παρκάρουμε κάπου χωρίς να προσέξουμε πού. Μπορεί κάποιος να μας συστηθεί, αλλά εκείνη την ώρα σκεφτόμασταν τι θα μαγειρέψουμε το μεσημέρι. Αφού δεν είμαστε συγκεντρωμένοι, αυτές οι κινήσεις δεν καταγράφονταιστην μνήμη μας και δεν τις θυμόμαστε. Άρα, ξεχνάμε ό,τι δεν έχουμε προσέξει και ό,τι θεωρείται άχρηστο ή περιττό σε μια στιγμή.

Επιπλέον, η μνήμη είναι επιρρεπής στη φυσική φθορά. Η αποθήκευση των πληροφοριών γίνεται σε δύο στάδια, στη βραχυπρόθεσμη μνήμη, που είναι περιορισμένης χωρητικότητας (5-9 πράγματα) και διάρκειας (μέχρι ένα λεπτό) και την μακροπρόθεσμη μνήμη που είναι θεωρητικά απεριόριστη. Όταν πρόκειται για τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, δεν μπορούμε να κρατήσουμε πολλές πληροφορίες για πολλή ώρα. Αν λοιπόν πρέπει να θυμηθούμε τον αριθμό τηλεφώνου (10 νούμερα) που μόλις μας έδωσαν, τη λίστα με τα ψώνια (5-6 πράγματα), τις 4-5 εξωτερικές δουλειές που έχουμε και να πάρουμε τα παιδιά από το σχολείο, σίγουρα κάτι θα ξεχάσουμε (ελπίζω όχι τα παιδιά!).

Παρόλοπου ο αποθηκευτικός χώρος της μακροπρόθεσμης μνήμης είναι απεριόριστος, αν μια ανάμνηση δεν ανακαλείται συχνά, είναι πιθανό να χαθεί (Bjork&Bjork, 1992). Είναι πιο εύκολο να θυμηθούμε καινούρια πράγματα ή αυτά που χρησιμοποιούμε πιο συχνά. Αν κάποιος μιλά δύο ξένες γλώσσες, αλλά τη μία τη χρησιμοποιεί πιο πολύ, αυτή θα θυμάται πιο εύκολα. Αυτή η φθορά έχει μεγάλη σημασία. Οι πιο πρόσφατες πληροφορίες, που μπορούμε να ανακαλέσουμε πιο εύκολα, σχετίζονται περισσότερο με αυτό που μας συμβαίνει εκείνη τη στιγμή ή με το πιο πρόσφατο παρελθόν μας, απ’ ότι με πιο παλιές καταστάσεις. Για παράδειγμα, είναι πιο χρήσιμο να θυμόμαστε το νέο αριθμό του κινητού μας, απ’ ότι τον παλιό. Ο αριθμός του παλιού τηλεφώνου υπάρχει στη μακροπρόθεσμη μνήμη, αλλά η ανάκλησή του δεν έχει κανένα νόημα.

Επίσης, οι παρεμβολές μας εμποδίζουν να θυμηθούμε. Αυτό που παρεμβάλλεται μπορεί να είναι προηγούμενη μάθηση (π.χ. θυμάμαι το παλιό μου κινητό γιατί το χρησιμοποιούσα μέχρι πρόσφατα και δυσκολεύομαι να μάθω το καινούριο), η καινούρια μάθηση (θυμάμαι τον κωδικό της καινούριας μου κάρτας, αλλά δε θυμάμαι της παλιάς, που όμως είναι ακόμα σε χρήση) και η ομοιότητα (ο γνωστός του οποίου το όνομα δε θυμάμαι, μοιάζει πολύ με κάποιον άλλον που θυμάμαι το όνομά του) (Underwwod, 1957). Δεν μπορούμε να αποφύγουμε τις παρεμβολές, οπότε είναι φυσικό να δυσκολευόμαστε να ανακαλέσουμε κάποια πράγματα.

Τέλος, η κούραση η συναισθηματική φόρτιση και η κακή ψυχική υγεία παίζουν ρόλο στο πόσο συχνά και τι ξεχνάμε. Για να λειτουργήσει σωστά η μνήμη, πρέπει να λειτουργεί σωστά ο εγκέφαλος.

Η μνήμη είναι μια πολύπλοκη διεργασία που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Η έκπτωση στη μνήμη δε σημαίνει απαραίτητα ότι συμβαίνει κάτι κακό. Μπορεί να είναι αποτέλεσμα της φυσιολογικής λειτουργίας της, είναι φυσικό κάποιες στιγμές να ξεχνάμε, ή της κακής ψυχικής υγείας.

Αν γράφουμε τη λίστα με τα ψώνια, αντί να προσπαθούμε να τη θυμηθούμε στο σούπερ μάρκετ, δε θα γυρίσουμε στο σπίτι μόνο με τα μισά πράγματα αλλά και με το άγχος ότι χάνουμε την ικανότητα να θυμόμαστε.Παρ’ όλα αυτά, αν τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει κληρονομικότητα στην οικογένεια, καλό είναι να απευθυνθούμε σε γιατρό.

 

radio banner small

gunaika banner new

youtube channel

Πώς χαρακτηρίζετε τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα των Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται στην Τουρκία;

Θετικούς(8.5%)
Αρνητικούς(80.9%)
Δεν ξέρω / Δεν απαντώ(10.6%)
Συνολικές ψήφοι: 47
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει ενεργό: Απριλίου 27, 2018